Vrijloop

Constant trappen, zelfs als je bergaf gaat? Dit zou zeer onpraktisch zijn voor fietsers. Daarom is de vrijloop uitgevonden. Hij onderbreekt de verbinding tussen de ketting en de crank, zodat de pedalen niet meedraaien wanneer de banden ronddraaien. In het geval van e-bikes kan een vrijloop ook betekenen dat de motorondersteuning wordt onderbroken. Lees hier meer over de vrijloop op fietsen en e-bikes.

Hoe werkt de vrijloop precies?

Een vrijloop bevindt zich in de naaf van het achterwiel van een fiets. Het zorgt ervoor dat het pedaal niet automatisch in de richting van het achterwiel draait wanneer het beweegt. Dat betekent: De vrijloop ontkoppelt de verbinding tussen de naaf van het achterwiel, de ketting, het tandwiel en de pedalen. Er zijn verschillende soorten vrijloop op een fiets, die wij hieronder aan je zullen voorstellen. 

Palvrijloop

Het vaakst wordt de palvrijloop toegepast. De diagonaal gemonteerde sluitbussen blijven alleen haken als je trapt. Zonder trapbeweging slepen deze alleen maar zonder te haken en zorgen zo voor het typische geluid. 

Tandwielvrijloop

Bij de iets gecompliceerdere tandwielvrijloop worden twee tandschijven met schuine tanden door middel van een veer tegen elkaar gedrukt zolang je trapt. Het typische vrijloopgeluid ontstaat doordat de getande poelies tegen elkaar bewegen bij stationair draaien. De tandwielvrijloop, die aanzienlijk robuuster is dan de palvrijloop, wordt gebruikt voor fietsen in de freeride- en downhillsector. 

Vrijloop met rollers

In tegenstelling tot deze twee soorten vrijloop is de vrijloop met rollers zeer stil. Bij het trappen worden maximaal acht aandrukrollen tegen de naaf gedrukt, waardoor deze voorwaarts bewegen. Als je niet trapt, is er geen druk op de rollers. Deze lopen dan vrij in hun geleiders, zoals bij een typisch kogellager, en maken daarbij vrijwel geen lawaai. 

Spragvrijloop

Een andere variant is de spragvrijloop. Terwijl in de ene draairichting de binnenring naar wens tegen de buitenring kan worden gedraaid, worden in de tegengestelde draairichting de twee ringen door de klemelementen tegen elkaar vergrendeld.

Waarom maakt de vrijloop zoveel lawaai?

De pallen zijn meestal verantwoordelijk voor de geluiden in de vrijloop. Hoe meer er zijn, hoe meer geluid er wordt geproduceerd. Het volume kan dus een teken zijn van een bijzonder hoogwaardige vrijloop. De afnemende spanning van de pallen kan echter ook de oorzaak zijn van hardere geluiden uit je vrijloop.

Hoeveel geluid een vrijloop maakt, hangt ook af van het onderhoud. Een- of tweemaal per jaar olie aanbrengen vóór en na het fietsseizoen is hier doeltreffend gebleken. Een slecht ingevette vrijloop veroorzaakt onaangename geluiden en zorgt voor snellere slijtage.

Wat is de beste olie voor een vrijloop?

Je kunt luid kraken of kraken voorkomen met een geschikte olie. Het beste kun je een olie met een zeer lage viscositeit gebruiken, die je in een speciaalzaak kunt kopen Dit voorkomt dat de pallen in de vrijloop blijven hangen.

Wat is een vrijloop op een e-bike?

Ook een e-bike is uitgerust met vrijlooptechnologie. Naast de reeds beschreven vrijloop wanneer je stopt met trappen, omvat de term vrijloop op een e-bike ook het feit dat de aandrijving van de motor op de fiets wordt onderbroken zodra je stopt met trappen. Hiervoor is geen vrijloop in het achterwiel nodig, maar een vrijloopdiode in de motor van de e-bike. 

Niet elke fabrikant biedt een e-bikemotor met vrijloop aan. Als je echter voor een dergelijke aandrijving kiest, heb je de mogelijkheid om de motor en de versnellingsbak volledig te ontkoppelen: dit betekent dat je als rijder vrij kunt trappen, zelfs in de off-mode of bij een snelheid van meer dan 25 km/h.